İstanbul Sözleşmesi, tam adıyla Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi’dir. 11 Mayıs 2011 tarihinde İstanbul’da imzaya açıldığı için bu isimle anılır. Sözleşme, kadına yönelik şiddeti önlemeyi, mağdurları korumayı ve failleri cezalandırmayı hedefleyen uluslararası bir insan hakları belgesidir.
Kısaca: İstanbul Sözleşmesi, kadınları ve aile bireylerini şiddetten korumayı amaçlayan bağlayıcı uluslararası bir anlaşmadır.
İstanbul Sözleşmesi’nin Amaçları
- Kadınlara yönelik her türlü şiddeti önlemek
- Şiddet mağdurlarını korumak
- Şiddet faillerini cezalandırmak
- Kadın erkek eşitliğini teşvik etmek
- Şiddeti doğuran toplumsal cinsiyet rollerine karşı bilinç oluşturmak
Sözleşmenin Kapsamı
- Fiziksel, cinsel, psikolojik ve ekonomik şiddet
- Aile içi şiddet
- Taciz ve tecavüz
- Zorla evlilik, kadın sünneti, zorla kürtaj gibi geleneksel zararlı uygulamalar
- Kadın cinayetleri
İstanbul Sözleşmesi’nin 4 Temel İlkesi
| İlke | Açıklama |
|---|---|
| Önleme | Şiddet ortaya çıkmadan önce bilinçlendirme ve eğitim faaliyetleri |
| Koruma | Mağdurların güvenliğini sağlama ve destek hizmetleri sunma |
| Kovuşturma | Suçluların cezalandırılması |
| Politika üretimi | Kurumsal çözüm ve mevzuat geliştirme |
Türkiye ve İstanbul Sözleşmesi
- 2011: Türkiye, sözleşmeyi ilk imzalayan ülke oldu
- 2012: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylandı
- 2021: Türkiye, Cumhurbaşkanı kararı ile sözleşmeden çekildiğini açıkladı
- 1 Temmuz 2021: Türkiye’nin çekilme kararı yürürlüğe girdi
⚠️ Bu çekilme kararı hem ulusal hem de uluslararası düzeyde büyük tartışmalara yol açtı.
İstanbul Sözleşmesi Neden Önemlidir?
- Kadınları ve kız çocuklarını yasal olarak koruma altına alır
- Devletlere, şiddeti önleme ve cezalandırma sorumluluğu yükler
- Toplumsal cinsiyet eşitliğini temel alır
- Kadına şiddetle mücadelede uluslararası iş birliği sağlar
- Şiddet mağdurlarına barınma, psikolojik destek, hukuki yardım gibi haklar tanır
Sonuç
İstanbul Sözleşmesi, kadına yönelik şiddetle mücadelede kapsamlı, sistematik ve bağlayıcı bir yol haritası sunan öncü bir uluslararası belgedir. İsmini Türkiye’den alması, onun tarihsel ve simgesel önemini artırmaktadır. Toplumsal farkındalık, hak temelli mücadele ve eşitlik için kritik bir referans niteliğindedir.
